IQ và EQ khác nhau thế nào? Hiểu đúng về trí tuệ cảm xúc
WAI biên soạn · Cập nhật
Trả lời nhanh
IQ là điểm đo năng lực nhận thức như suy luận, ngôn ngữ, trí nhớ. EQ là cách gọi phổ biến của trí tuệ cảm xúc — khả năng xử lý thông tin về cảm xúc và dùng thông tin đó để định hướng suy nghĩ, hành động (Mayer, Salovey & Caruso, 2008). Hai khái niệm khác nhau, không đối lập nhau, và cách đo EQ khác nhau rất nhiều giữa các bài test.
IQ và EQ: so sánh nhanh
| IQ | EQ (trí tuệ cảm xúc) | |
|---|---|---|
| Nói về | Năng lực nhận thức: suy luận, ngôn ngữ, trí nhớ, xử lý hình | Nhận biết, hiểu, sử dụng và điều tiết cảm xúc |
| Cách đo thường gặp | Bài làm có đáp án đúng/sai, so với nhóm chuẩn | Bài làm có đáp án (theo năng lực) hoặc bảng tự đánh giá (hỗn hợp) |
| Mức thống nhất về khái niệm | Có khung lý thuyết được dùng rộng rãi (CHC — McGrew, 2009) | Còn hai cách hiểu khác nhau, đang tranh luận |
Nguồn cho mục này: McGrew (2009)
Hai cách hiểu “EQ” rất khác nhau
Những người đặt nền móng cho khái niệm trí tuệ cảm xúc định nghĩa nó là một nhóm năng lực: xử lý thông tin về cảm xúc một cách tinh tế và dùng nó làm kim chỉ nam cho suy nghĩ, hành vi. Họ lưu ý rằng lĩnh vực này đã tách làm hai: một hướng nghiên cứu trí tuệ cảm xúc như năng lực, hướng kia gộp chung một loạt nét tích cực như hạnh phúc, lòng tự trọng, sự lạc quan (Mayer, Salovey & Caruso, 2008).
Một phân tích gộp sau đó cũng phân biệt trí tuệ cảm xúc theo năng lực và hỗn hợp, và chỉ ra rằng khái niệm này chồng lấn một phần với năng lực nhận thức và với tính cách Big Five (Joseph & Newman, 2010). Vì vậy, khi gặp một “bài test EQ”, hãy xem nó là bài làm có đáp án đúng/sai (theo năng lực) hay chỉ là bảng tự đánh giá — loại thứ hai có thể gần với bài test tính cách hơn là với một phép đo năng lực.
Nguồn cho mục này: Mayer và cộng sự (2008) · Joseph & Newman (2010)
EQ có quan trọng hơn IQ không?
Câu nói “EQ quan trọng hơn IQ” rất phổ biến nhưng quá đơn giản. Trí tuệ cảm xúc hiểu theo năng lực có giá trị dự báo thêm cho một số kết quả xã hội (Mayer, Salovey & Caruso, 2008). Nhưng với hiệu quả công việc, bức tranh không đồng nhất: trí tuệ cảm xúc theo năng lực liên hệ thuận với hiệu quả ở những công việc đòi hỏi nhiều lao động cảm xúc, và liên hệ nghịch ở những công việc ít đòi hỏi điều đó (Joseph & Newman, 2010).
Cách nhìn hữu ích hơn: IQ và EQ là những mảnh ghép khác nhau, mỗi mảnh quan trọng tùy việc bạn đang làm.
Nguồn cho mục này: Mayer và cộng sự (2008) · Joseph & Newman (2010)
WAI đo gì trong số này?
WAI có bài đo năng lực nhận thức (cho ra chỉ số IQ ước tính) và bài tính cách Big Five. WAI không có bài test EQ. Hai yếu tố Ổn định cảm xúc và Hòa hợp trong Big Five liên quan đến cách bạn trải nghiệm cảm xúc và cư xử với người khác, nhưng không phải là thước đo trí tuệ cảm xúc — xem 5 yếu tố tính cách Big Five.
Đọc tiếp
- IQ là gì?IQ là điểm so sánh kết quả bài test năng lực nhận thức của bạn với một nhóm chuẩn, trên thang trung bình 100. Tìm hiểu IQ đo gì, cách tính, test IQ là gì và những hiểu lầm phổ biến.
- Big Five là gì?Big Five mô tả tính cách qua 5 chiều: Hướng ngoại, Hòa hợp, Tận tâm, Ổn định cảm xúc và Cởi mở. Mô hình này đo gì, khác MBTI thế nào và nên đọc kết quả ra sao.
- 5 yếu tố Big FiveGiải thích từng yếu tố Big Five — Hướng ngoại, Hòa hợp, Tận tâm, Ổn định cảm xúc, Cởi mở — với biểu hiện khi điểm cao, điểm thấp, và vì sao không có mức nào tốt hay xấu tuyệt đối.
Nguồn tham khảo
- Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R. (2008). Emotional intelligence: New ability or eclectic traits? American Psychologist, 63(6), 503–517. doi:10.1037/0003-066x.63.6.503
- Joseph, D. L., & Newman, D. A. (2010). Emotional intelligence: An integrative meta-analysis and cascading model. Journal of Applied Psychology, 95(1), 54–78. doi:10.1037/a0017286
- McGrew, K. S. (2009). CHC theory and the human cognitive abilities project: Standing on the shoulders of the giants of psychometric intelligence research. Intelligence, 37(1), 1–10. doi:10.1016/j.intell.2008.08.004
Nội dung mang tính giáo dục, không phải chẩn đoán và không thay thế tư vấn của chuyên gia tâm lý hay y tế. Xem cách WAI đo và giới hạn ở trang Phương pháp.